Straks is het waar: vroeger was alles beter

De rek is er definitief uit

Kinderen krijgen het volgens adviesbureau McKinsey niet meer automatisch beter dan hun ouders.

Natasja de Groot – Rotterdam

Volgens het McKinsey-rapport hebben in de crisisjaren vele honderden miljoenen burgers hun inkomen zien stagneren of zelfs licht dalen. De voorspelling is dat de millennials de prijs gaan betalen; ze zullen een lagere levensstandaard opbouwen dan de voorgaande generaties. Frits Spangenberg, geboren in 1948, is socioloog en oprichter van Motivaction, een bureau dat peilt wat er leeft onder de mensen. Hij is gefascineerd door de verschillen tussen generaties.

Al in 1973 riep premier Den Uyl: onze kinderen krijgen het slechter dan wij. Wat denkt u: zal het nu werkelijk zo zijn?

“Het is niet voor het eerst dat we dit horen. Maar wat hebben we het met z’n allen gemiddeld veel beter gekregen dan in 1973. Ik geloof wel dat het waar is wat McKinsey nu heeft becijferd. De jongere generaties gaan het economisch slechter hebben.”

Hoe gaat dat uitpakken voor onze samenleving?

“Het is een relatief probleem.”

Hoe bedoelt u?

“Mijn ouders leerden mij: als je verhuist, kun je twee jaar niet met vakantie, dan moet je eerst sparen. Jongeren worden gek als je ze dit vertelt. Ze willen na de verhuizing  meteen nog even naar Thailand om bij te komen.”

Gemiddeld inkomen Nederland gedaald

Gemiddeld inkomen Nederland gedaald

Als het kan, waarom ook niet?

“Jongeren groeien op in een tijd dat alles kan. Een vakantie, een nieuwe smartphone en nieuwe sportschoenen. Ze vergeten dat hun ouders en grootouders hard hebben gewerkt en gespaard.”

Nu al bezwijkt een deel van de jongeren onder sociale of maatschappelijke druk, hoe moet dat dan straks?

“Vroeger kreeg je een burnout als je vijftig was, nu als je twintig bent. Jongeren willen te veel, eisen te veel van zichzelf, daar kunnen ze niet aan voldoen. Hun verwachtingen van werk en privé zijn niet zelden irreëel.”

Eigenlijk kunnen jongeren wel een schop onder hun kont gebruiken?

“We hebben ze erg gepamperd. Dan zullen ze het misschien in de toekomst financieel minder krijgen en die wintervakantie moeten laten schieten. Is dat nou erg? Vetzucht is een probleem in Nederland en niet honger! Het is niet verkeerd als ze leren dat niet alles komt aanwaaien.”

U heeft wel erg makkelijk praten…

“Ik heb het nu erg goed, maar als kind had ik maar één broek en één paar schoenen. Ik heb altijd hard gewerkt en gespaard. Omdat ik altijd rekening houd met slechtere tijden.”

Lang niet alle jongeren is het komen aanwaaien…  Neem jongeren die opgroeien in achterstandswijken.

“Dit is een veel urgenter en nijpender probleem waar het rapport niet op inzoomt: gezinnen die in een uitkeringssituatie zitten. 10 tot u procent van de Nederlanders leeft onder de armoedegrens. Hun kinderen belanden vaak ook in armoede. Armoede lijkt wel overerf baar. Gelijke kansen klinkt mooi, maar in de praktijk valt dat erg tegen.”

Een tweedeling?

“Ook dit heeft te maken met onze pampercultuur. We houden mensen die een uitkering ontvangen in de greep. Zij denken veelal dat het geld gratis is, dat ze er recht op hebben. O wee, als het minder wordt of als je begint over een tegenprestatie. Het sociale vangnet is ooit bedoeld om mensen omhoog te trekken, maar het heeft mensen juist afhankelijk gemaakt. Het lijkt een soort levenslange belofte te worden, maar eigenlijk is het gevangenschap.”

Bent u nog ergens wél optimistisch over?

“Ja, dat er heel veel slimme en wendbare jongeren zijn die zich razendsnel kunnen aanpassen aan situaties.”